[
{
"@id": "/api/posts/96841",
"@type": "Post",
"ID": 96841,
"title": "Historia pisana przez góry. Recenzja książki Janowskiego",
"thumbnail": "https://cdn.zero.pl/2026/05/14/shutterstock_1415772224-ratio-3x1-1.jpg",
"excerpt": "Słynne otwarcie wykładu Julesa Micheleta o historii Anglii brzmiało „Anglia jest wyspą”. Gdyby prof. Maciejowi Janowskiemu zależało na podobnym efekcie, wystarczyłoby, gdyby napisał „Karpaty są górami”. Prawdę o tym, że „górskość” Karpat (rzymskich, dackich, gockich, wołoskich, rusińskich i polskich) determinowała los zamieszkujących je ludzi przekazuje nam delikatniej niż Michelet – ale z równą siłą. ",
"path": "/news/to-nie-jest-zwykla-historia-gor-ta-ksiazka-zmienia-sposob-patrzenia-na-karpaty",
"custom_fields": {
"alternatywne_tytuly": false,
"custom_main_thumbnail": 96985,
"thumbnail_first": "https://cdn.zero.pl/2026/05/14/shutterstock_1415772224-ratio-3x1-1.jpg",
"thumbnail_vertical_mobile": "https://cdn.zero.pl/2026/05/14/shutterstock_1415772224-ratio-392x500-1.jpg",
"big_thumbnail": false,
"thumbnail_feuilleton": false,
"main_category_input": 56,
"opracowane_przez": false,
"dodatkowi_autorzy": false,
"only_zero": false,
"highlight": false,
"felieton": true,
"sponsored": false,
"no_ads": false,
"live": false,
"disable_in_lists": false,
"sources": [
{
"name": "Zero.pl",
"url": "https://zero.pl/"
}
],
"post_tags_restricted": [
3434,
3435
]
},
"author": {
"@type": "User",
"@id": "/api/authors/by_slug/175",
"ID": 175,
"firstname": "Wojciech",
"lastname": "Stanisławski",
"email": "redakcja@zero.pl",
"description": "",
"link": "https://z3r0.pl/autor/w-stanislawski",
"avatar": "https://cdn.zero.pl/2026/04/07/ws-foto.png",
"contact_data": [],
"position": "Doktor nauk historycznych. Historyk i bibliofil. Pisze o losach, ludziach i książkach Europy Środkowej - autor zewnętrzny",
"highlight": false,
"pozycja": 0,
"path": "/autor/w-stanislawski"
},
"slug": "to-nie-jest-zwykla-historia-gor-ta-ksiazka-zmienia-sposob-patrzenia-na-karpaty",
"modified": "2026-05-16T16:02:38+02:00",
"published": "2026-05-16T16:02:38+02:00",
"readingTime": 6,
"category": {
"@id": "/api/terms/by_slug/category/56",
"@type": "Term",
"ID": 56,
"taxonomy": "category",
"title": "Kultura",
"path": "/kategoria/kultura",
"link": "https://z3r0.pl/kategoria/kultura",
"slug": "kultura",
"custom_fields": {
"category_type": "default",
"category_color": "#fbb01f",
"category_bg_color": "#0E1114",
"dlugi_opis": "",
"nazwa_w_sekcji_najnowsze": "Najnowsze",
"override_sponsor": false,
"sidebar_article_index_type": "none"
}
},
"listThumbnail": false,
"thumbnailDesc": {
"caption": "Karpaty (fot. Shutterstock / Shutterstock)",
"description": "",
"alt": "",
"title": "Karpaty"
},
"link": "https://z3r0.pl/news/to-nie-jest-zwykla-historia-gor-ta-ksiazka-zmienia-sposob-patrzenia-na-karpaty"
},
{
"@id": "/api/posts/88099",
"@type": "Post",
"ID": 88099,
"title": "Pięcioro wspaniałych, czyli co zostaje na języku",
"thumbnail": "https://cdn.zero.pl/2026/04/30/shutterstock_ksiazki-ratio-3x1-2.jpg",
"excerpt": "Literatura naprawdę ukształtowała Polaków. Tylko niekoniecznie ta z kanonu lektur szkolnych. Od średniowiecznego skryby z Henrykowa po Ćwierczakiewiczową i Hłaskę – to oni, często mimochodem, uformowali nasze gesty, frazy i wyobrażenia o sobie samych.",
"path": "/news/jak-literatura-polska-uksztaltowala-polakow-poza-szkolnym-kanonem",
"custom_fields": {
"alternatywne_tytuly": [
{
"altTitle": "Nie tylko Mickiewicz. Literatura polska, która zrobiła z nas Polaków",
"designation": "all"
},
{
"altTitle": "Literatura polska poza kanonem. Jakie książki nas ukształtowały? ",
"designation": "all"
}
],
"custom_main_thumbnail": 88117,
"thumbnail": "https://cdn.zero.pl/2026/04/30/shutterstock_ksiazki-ratio-9x17-1.jpg",
"big_thumbnail": "https://cdn.zero.pl/2026/04/30/shutterstock_ksiazki-ratio-3x2-2.jpg",
"main_category_input": 56,
"opracowane_przez": false,
"dodatkowi_autorzy": false,
"only_zero": false,
"highlight": false,
"felieton": true,
"sponsored": false,
"no_ads": false,
"live": false,
"disable_in_lists": false,
"sources": [
{
"name": "Magazyn Zero",
"url": ""
}
],
"post_tags_restricted": [
3203,
3378
]
},
"author": {
"@type": "User",
"@id": "/api/authors/by_slug/175",
"ID": 175,
"firstname": "Wojciech",
"lastname": "Stanisławski",
"email": "redakcja@zero.pl",
"description": "",
"link": "https://z3r0.pl/autor/w-stanislawski",
"avatar": "https://cdn.zero.pl/2026/04/07/ws-foto.png",
"contact_data": [],
"position": "Doktor nauk historycznych. Historyk i bibliofil. Pisze o losach, ludziach i książkach Europy Środkowej - autor zewnętrzny",
"highlight": false,
"pozycja": 0,
"path": "/autor/w-stanislawski"
},
"slug": "jak-literatura-polska-uksztaltowala-polakow-poza-szkolnym-kanonem",
"modified": "2026-05-03T15:04:01+02:00",
"published": "2026-05-03T15:04:01+02:00",
"readingTime": 24,
"category": {
"@id": "/api/terms/by_slug/category/56",
"@type": "Term",
"ID": 56,
"taxonomy": "category",
"title": "Kultura",
"path": "/kategoria/kultura",
"link": "https://z3r0.pl/kategoria/kultura",
"slug": "kultura",
"custom_fields": {
"category_type": "default",
"category_color": "#fbb01f",
"category_bg_color": "#0E1114",
"dlugi_opis": "",
"nazwa_w_sekcji_najnowsze": "Najnowsze",
"override_sponsor": false,
"sidebar_article_index_type": "none"
}
},
"listThumbnail": "https://cdn.zero.pl/2026/04/30/shutterstock_ksiazki-ratio-3x2-2.jpg",
"thumbnailDesc": {
"caption": "Jeszcze kilka lat temu każdy absolwent VII klasy szkoły podstawowej musiał mieć wykute pierwsze 32 wersy inwokacji, przez co bursztynowy świerzop i gryka jak śnieg biała sprawiały, że wszyscy Polacy to jedna rodzina, starszy czy młodszy, chłopak czy dziewczyna. (fot. TSViPhoto / Shutterstock)",
"description": "",
"alt": "",
"title": "Książki."
},
"link": "https://z3r0.pl/news/jak-literatura-polska-uksztaltowala-polakow-poza-szkolnym-kanonem"
}
]
Słynne otwarcie wykładu Julesa Micheleta o historii Anglii brzmiało „Anglia jest wyspą”. Gdyby prof. Maciejowi Janowskiemu zależało na podobnym efekcie, wystarczyłoby, gdyby napisał „Karpaty są górami”. Prawdę o tym, że „górskość” Karpat (rzymskich, dackich, gockich, wołoskich, rusińskich i polskich) determinowała los zamieszkujących je ludzi przekazuje nam delikatniej niż Michelet – ale z równą siłą.
Literatura naprawdę ukształtowała Polaków. Tylko niekoniecznie ta z kanonu lektur szkolnych. Od średniowiecznego skryby z Henrykowa po Ćwierczakiewiczową i Hłaskę – to oni, często mimochodem, uformowali nasze gesty, frazy i wyobrażenia o sobie samych.