Deficyt budżetu państwa po kwietniu wyniósł 83,9 mld zł. To ok. jedna trzecia całkowitego deficytu zaplanowanego na ten rok. W kwietniu solidnie wyglądały wpływy z podatków – z wyjątkiem wpływów z VAT, które wzrosły wprawdzie rok do roku, ale symbolicznie. W kolejnych miesiącach może okazać się, że rządowa obniżka VAT na paliwa mocniej „dociska” budżet.
- Ministerstwo Finansów podało najnowsze dane o wykonaniu budżetu. Po kwietniu deficyt sięgnął 89,3 mld zł, co stanowi ok. jednej trzeciej planu na cały rok.
- Uwagę zwraca niska roczna dynamika wpływów z VAT w kwietniu. Resort finansów podkreśla, że efektów rządowej obniżki VAT na paliwa w ramach pakietu CPN nie widać jeszcze w danych. Nie zmienia to faktu, że jej koszt dla budżetu będzie namacalny.
- Wydatki budżetu państwa w ciągu czterech pierwszych miesięcy 2026 r. były wyższe niż w analogicznym okresie roku ubiegłego. Koszty obsługi długu zajęły trzecią pozycję w rankingu wydatków.
Deficyt budżetu państwa po czterech miesiącach 2026 r. wyniósł 89,3 mld zł. Oznacza to, że w ciągu miesiąca powiększył się o prawie 20 mld zł. Dziura w budżecie po kwietniu to kwota odpowiadająca 32,9 proc. deficytu zaplanowanego w ustawie budżetowej na 2026 r. (zapisano w niej, że deficyt nie przekroczy 271,7 mld zł).
Sieć Badawcza Łukasiewicz, czyli wielka nauka w małych rękach polityków
Jak podało Ministerstwo Finansów, w okresie styczeń – kwiecień 2026 r. dochody budżetu państwa wyniosły 187,0 mld zł. Oznacza to, że państwo zrealizowało 28,9 proc. całorocznego planu. Wykonanie dochodów było zarazem wyższe o ok. 10,6 mld zł w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego.
Mizerny wzrost wpływów z VAT w kwietniu
Solidnie prezentują się wpływy z podatków – w ciągu czterech pierwszych miesięcy roku sięgnęły 168,4 mld zł i były wyższe o ok. 10,4 mld zł ( tj. 6,6 proc.) w stosunku do wykonania w okresie styczeń – kwiecień 2025 r.
Na tym tle negatywnie wyróżniają się jednak dochody z VAT. O ile w okresie styczeń-kwiecień wpływy z tego podatku wyniosły 113,5 mld zł i były większe o 1,5 proc. rok do roku, to tylko w kwietniu do państwowej kasy z tytułu VAT trafiło ok. 27,5 mld zł i w ujęciu rok do roku był to już wzrost symboliczny, bo o ok. 0,2 proc.
MF podkreśla, że wraz z wejściem w życie KSeF skróceniu uległ domyślny termin zwrotu VAT z 60 dni na 40 dni, co „było widoczne na przełomie kwietnia i maja w postaci szybszych zwrotów VAT na konta podatników”.
„Wpłaty VAT z kwietnia dotyczą deklaracji za marzec, więc nie uwzględniają jeszcze efektów wprowadzenia CPN” – zaznaczyło MF w komunikacie.
Rząd obniżył VAT na paliwa, budżet to odczuje
Nie zmienia to faktu, że rządowa decyzja o obniżce VAT na paliwo (z 23 proc. do 8 proc.) to czynnik obciążający dla budżetu. Resort finansów pod koniec marca oszacował, że kosz obniżki akcyzy i VAT na paliwa w ramach pakietu CPN („Ceny Paliwa Niżej”) – wprowadzonego w reakcji na szok na rynku surowców energetycznych po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie – wyniesie 1,6 mld zł miesięcznie. Podstawa prawna programu (ustawa) obowiązuje do końca czerwca br., zatem łączny koszt dla budżetu może wynieść 4,8 mld zł.
Minister energii Miłosz Motyka mówił niedawno na antenie Polsat News, że pakiet CPN jest kosztowny dla budżetu, ale pozwala utrzymać inflację pod kontrolą.
Niedawno polityk PSL wspólnie z ministrem finansów, Andrzejem Domańskim, podjął decyzję o przedłużeniu programu CPN do końca maja. – Kolejne kroki będą podejmowane co dwa tygodnie, po analizie bieżącej sytuacji – przekazał Zero.pl resort energii.
Najbliższa decyzja w sprawie mechanizmu ustawowego ceny maksymalnej paliw i obniżonego podatku VAT ma zostać podjęta wraz z końcem maja.
– Efekty programu CPN są jednoznaczne. Według naszych analiz w ciągu miesiąca funkcjonowania programu w kieszeniach naszych obywateli pozostały 3 mld zł. Było to możliwe dzięki obniżce podatków i utrzymaniu sztywnej marży – słyszymy w biurze prasowym ME.
Mniejsze wpływy do budżetu państwa z tytułu obniżonego VAT na benzynę i diesel rząd chce zatem zrekompensować tym, że obywatele tę część swoich pieniędzy, której nie wydadzą na droższe paliwa, przekierują na konsumpcję innych towarów i usług.
Dodatkowo na stole leży też projekt podatku od nadmiarowych zysków, który miałyby zapłacić firmy korzystające na obecnych wysokich cenach paliw. Minister Domański informował pod koniec kwietnia, że wpływy z tej daniny powinny przekroczyć 4 mld zł, równoważąc ubytek w budżecie spowodowany pakietem CPN. Jedną z firm, które miałyby zapłacić ten podatek, jest Orlen.
Więcej pieniędzy z CIT w państwowej kasie
Jeśli chodzi o wpływy z innych podatków do budżetu, to w kwietniu dobrze wyglądały dochody z podatku CIT, które wzrosły o 27,3 proc. rok do roku. W okresie styczeń-kwiecień były one wyższe o 18,1 proc. rok do roku i łącznie wyniosły 40,2 mld zł. Większy strumień z CIT do państwowej kasy to efekt podniesienia stawki tego podatku dla banków w Polsce – z dniem 1 stycznia br. wzrosła ona do 30 proc. z wcześniej obowiązujących 19 proc.
Dochody z podatku PIT były ujemne w okresie styczeń-kwiecień i wyniosły –23,7 mld zł (mniej o ok. 1,0 mld zł w stosunku do wykonania w okresie styczeń – kwiecień 2025 r.,). Należy jednak pamiętać, że to efekt reformy finansów samorządów, które dostają teraz więcej wpływów z PIT bezpośrednio – odbija się to na budżecie centralnym.
Na co państwo wydawało najwięcej?
Wydatki budżetu państwa w okresie styczeń-kwiecień 2026 r. wyniosły 276,3 mld zł i stanowiły nieco ponad 30 proc. planu. Zarazem były wyższe o ok. 8,5 mld zł rok do roku.
Inwazja polityków na sieć badawczą. We władzach asystent Dariusza Jońskiego i historyk z PSL
Ministerstwo Finansów podało, że najwyższe kwotowo wydatki odnotowano w następujących częściach budżetu państwa:
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych – 66 mld zł, tj. 31,8 proc. planu,
- Obrona Narodowa – 31,8 mld zł, tj. 26,7 proc. planu,
- Obsługa długu Skarbu Państwa – 23,5 mld zł, tj. 26,1 proc. planu.
MF przyznaje, że na obsługę długu Skarbu Państwa przekazano w omawianym okresie więcej o 8,8 mld zł w ujęciu rok do roku. Chociaż na rynku krajowym spadły stopy procentowe, to wzrost zadłużenia i tak spowodował, że koszty związane z jego obsługą (m.in. wypłata odsetek, koszty emisji) były większe.